Iwan Franko, ukraiński pisarz który pokochał Polskę - książki autorzy - Wydawnictwo Psychoskok
Kategorie produktów
Wydawnictwo PSYCHOSKOKWydawnictwo PsychoskokAktualnościIwan Franko, ukraiński pisarz który pokochał Polskę

Iwan Franko, ukraiński pisarz który pokochał Polskę

31 marca 2022 / Agnieszka
Literatura to podstawowy środek wyrazu. Słowem można krzyczeć i podkreślać wszystko, co ważne. Pisarze i poeci tworzą, żeby przekazać odbiorcom ważne treści. Polsko – ukraińska przyjaźń od dawna zostawia ślad w dziełach piśmienniczych. Niektórych twórców trzeba poznać i zapamiętać. Pośród nich znajdują się wybitni przedstawiciele polskiej oraz ukraińskiej myśli.

Polacy od najmłodszych lat uczą się o dorobku swoich literatów. Podobnie dzieje się w każdym innym państwie. Suwerenne państwo, jakim jest Ukraina, od dawna była znajoma kulturoznawcom oraz działaczom dbającym o prawidłowe międzypaństwowe relacje. Na chwilę obecną, gdy rosyjski atak doprowadził do makabrycznej w skutkach wojny, szczególnie ważna może okazać się znajomość ukraińskich działaczy posługujących się literaturą. Język szczególnie w tych przerażających czasach może nieść ze sobą ukojenie.

Trochę historii

Iwan Jankowycz Franko to wybitny ukraiński przedstawiciel myśli politycznej oraz tamtejszej literatury. To wspaniale, że spisane teksty potrafią latami czekać na kolejnych odbiorców. Iwan Jankowicz Franko urodził się 27 sierpnia 1856 roku w Nahujowicach, a zmarł 28 maja 1916 roku we Lwowie. Ten slawista, działacz społeczny oraz tłumacz uznany został za przedstawiciela ukraińskiej myśli, który zasługuje na uznanie podobnie jak Taras Szewczenko. Poezja oraz proza Iwana Franko zachwycała i nadal zachwyca. Warto podkreślić, że Ukrainiec Iwan Franko posiadał tytuł doktora habilitowanego. Poeta zaznał szczęścia w małżeństwie z Olhą Chorużyńską, z którą mieli czwórkę dzieci.

Iwan Franko od młodzieńczych lat nawiązywał kontakty z przedstawicielami kultury polskiej. Korespondował z Elizą Orzeszkową, przyjaźnił się z Janem Kasprowiczem, a także wypowiadał się na temat dorobku Henryka Sienkiewicza. Iwan Franko we właściwy sposób poruszył temat problemów chłopskich w twórczości Marii Konopnickiej oraz Bolesława Prusa. Franko jako historyk literatury, wiele uwagi przywiązał do polskiej poezji średniowiecznej, oraz literatury XVI i XVII wieku.

„Nazywają mię nieraz gorliwi patrioci polscy nieprzyjacielem Polaków. Co mam powiedzieć na taki zarzut? Czy powołać się na świadectwo tych Polaków i Polek, których kocham, których wysoko cenię i dla których mam wszelki szacunek? Nie, pójdę prostszą drogą i powiem otwarcie: nie lubię zbyt gorliwych patriotów, tych, którzy mają usta pełne Polski, a których serce zimne jest dla niedoli chłopa lub najemnika polskiego”.– obrazki galicyjskie, Iwan Franko

We Lwowie na cmentarzu Łyczakowskim znajduje się grób oraz pomnik Iwana Franki wykonany przez Serhija Litwinienko.

Pisarz i poeta pochodził z chłopskiej rodziny. Pomimo tego zawsze starał się osiągnąć jak najwięcej. Wiele kwestii dotyczących pochodzenia Iwana Franko i jego rodziny nie zostało wyjaśnionych. Niektórzy historycy ukraińscy przypuszczają, że matka poety pochodziła ze zubożałej ruskiej lub polskiej rodziny. Iwan Franko długo kształcił się na terenie Jasienicy Solnej, następnie pobierał nauki w Gimnazjum Realnym im. Franciszka Józefa w Drohobyczu. Następnie Ukraiński pisarz i poeta rozpoczął studia na Uniwersytecie Lwowskim. Mocną stroną Iwana Franko była filologia i literatura klasyczna. Pierwszą powieść Iwan Franko opublikował już na pierwszym roku studiów. Publikacje umożliwiło mu studenckie czasopismo „Drah”.

Następnie ukazał się pierwszy tomik wierszy Ballady i Opowiadania. Na uwagę zasługuje fakt, że po przybyciu do Lwowa poeta zaczął ogłaszać na łamach almanachu Dnistrianka cykl tzw. opowiadań borysławskich. Koleje losu bywały dla Iwana Franki niesprzyjające. Był czas, że pisarz został aresztowany. W ostatnich latach życia Iwan Franko walczył z ciężką chorobą. Potrzeba tworzenia zawsze jednak wypełniała jego życie. Nawet w czasie, kiedy nie był w stanie utrzymać już pióra w ręku, tworzył, dyktując swoje utwory literackie. Przed śmiercią Iwan Franko podyktował wiersz „Nie milcz”, który był wymierzony w bezsens rzezi.

Iwan Franko napisał przeszło 5 tysięcy pozycji bibliograficznych. Pośród nich znajdują się: dramaty, wiersze i poematy, powieści, nowele oraz liczne przekłady z literatur obcych. Przekłady na język ukraiński, rosyjski, i inne języki obce. Warto podkreślić, że Franko podjął studia naukowe w języku ukraińskim, polskim, rosyjskim, niemieckim, czeskim, francuskim, angielskim i węgierskim. Najpewniej dlatego twórca był nominowany do nagrody Nobla. Franko był pisarzem i poetą, który szczerze pokochał Polskę. Ponad 1200 prac literackich, naukowych i publicystycznych ogłosił on po polsku.

Spuścizna Iwana Franki doczekała się polskojęzycznego wydania. Szkice o literaturze to obszerny zbiór artykułów dotyczących tego wielkiego Ukraińca. Materiał został opracowany przez dr. Jana Matkowskiego oraz Ihora Rozłuckiego – pracownika naukowego Uniwersytetu im. Iwana Franki w Drohobyczu (Ukraina). To dzieło zostało opatrzone ważną przedmową prof. Dr hab. Rostysława Radyszewskiego, kierownika Katedry Polonistyki Instytutu Filologii Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki w Kijowie. Wszystkie artykuły zostały skonsultowane ze znanymi polskimi i ukraińskimi znawcami twórczości Iwana Franki. Badacze wciąż starają się wyjaśnić, kim był Franco i dlaczego pokochali go Polacy. Twórczość literacka, kulturalna, naukowa oraz kulturalna i społeczno-polityczna wiele wniosła do życia Galicji oraz polski.

„Czym wreszcie była dla niego polska literatura, polska nauka i kultura, jak kształtowały się jego stosunki z polskimi pisarzami i uczonymi, jak reagowali Polacy różnych środowisk ideologicznych na jego wystąpienia – oto szereg pytań czekających na odpowiedź badaczy – nie tylko ukraińskich, ale i polskich”. –monitorwolynski.com.pl

Iwan Franko – przedstawiciel literatury ukraińskiej 

 

Iwana Franko naprawdę warto poznać. Sięgając twórczość autora, okażemy solidarność z narodem ukraińskim. Dzieła tego pisarza oraz poety nie bez przyczyny ponownie zyskują zainteresowanie. Krwawiąca, poszkodowana przez wojnę Ukraina wymaga uwagi. Jest książka dowodząca, że Polskę i Ukrainę wiele łączy. „Zachar Berkut” to powieść historyczna, na łamach, której Iwan Franko opisał miniony niesprzyjający czas. To przykre, że historia potrafi toczyć się kołem. Fabuła powieści ukazuje moment, w którym Imperium Mongolskie stawało się coraz silniejsze i starało objąć dominację. Zagrożony został teren Europy Wschodniej. Pomimo tego Ukraińcy walczyli o godne życie. Wojna to zawsze barbarzyński czas. Franko bardzo obrazowo poruszył motyw zdrady oraz miłości. Warto podkreślić, że „Zachar Berkut” został uznany za wybitny utwór literatury ukraińskiej. Nie bez przyczyny w tej powieści ważne zdarzenia rozgrywają się w niewielkiej wiosce położonej w Karpatach.

Czytaj dalej

 

Iwan Franko naprawdę darzył Polskę uczuciem. Ten wybitny ukraiński pisarz oddał w ręce odbiorców romans „Skrzyżowane Drogi. Ukradzione szczęście”. Ta powieść dostępna jest w języku polskim. Główny bohater to Ukrainiec Jewhenij, który jako student prawa we Lwowie zakochuje się w młodej polce Reginie. Niestety to uczucie nie znajduje spełnienia. Kobieta, ulegając wpływom władczej ciotki wychodzi za mąż za starszego od siebie Stalskiego. Ten mężczyzna szybko okazuje się sadystą. Koleje losu sprawiają, że Jewhenij nie potrafi znaleźć szczęścia. Nadejdzie jednak dzień, kiedy ich drogi ponownie się zejdą.

Czytaj dalej

 

Wielu autorów podkreśla znaczenie twórczości Iwana Franko. Przemysław Lis – Markiewicz podczas studiów na Ukrainie poznał wspaniałych ludzi z tamtego kraju. Ten wszechstronnie wykształcony autor pisanie traktuje jako pasję. Faktem jest, że Przemysław Lis – Markiewicz jest założycielem i prezesem zarządu Poznańskiego Towarzystwa im. Iwana Franki. Autor w jednym z wywiadów wyjaśnił skąd, pojawiła się, u niego potrzeba popularyzacji literatury tego ukraińskiego autora.

„Potrzeba wynika z serca. Zachwyciłem się twórczością Iwana Franki i zapragnąłem, żeby i inni Polacy mieli okazję poznać i polubić jego dzieła”. – Przemysław Lis – Markiewicz

Powyżej przytoczone słowa poligloty, biegłego sądowego w dziedzinie ekonomii i handlu, a do tego miłośnika wartościowej literatury każdego powinny przekonać, że Iwan Franko to ukraiński pisarz oraz poeta, który zasługuje na poznanie. Od dziesiątek lat ten twórca doceniany jest przez krytyków literackich oraz odbiorców literatury. Czy teraz gdy Ukraina zmaga się z wojną, tym bardziej zasługuje na poznanie?