Kategorie produktów
Wydawnictwo PSYCHOSKOKWydawnictwo PsychoskokAktualnościZrozumieć RZS i jego objawy

Zrozumieć RZS i jego objawy

11 września 2018 / Agata
RZS, czyli reumatoidalne zapalenie stawów to jedna z najczęstszych chorób układowych. Prowadzi ona do destrukcji i zniekształcenia stawów, w efekcie do inwalidztwa, a nawet śmierci. Początek i przebieg RZS bywa różny dla każdego pacjenta. Wczesna diagnoza i rozpoczęta terapia ma kluczowe znaczenie.

Reumatoidalne zapalenie stawów w skrócie RZS to podstępna choroba reumatyczna o charakterze zapalnym i przewlekłym. Dawniej nazywano ją postępującym gośćcem czy artretyzmem. Wiadomo, że RZS ma podłoże autoimmunologiczne. Charakteryzuje je nieswoiste, symetryczne zapalenie stawów. Lista objawów, które mogą wskazywać na rozwijające się RZS, jest bardzo długa. Choroba ta zawsze ma jednak różny początek i przebieg dla każdego.

Z roku 1800 pochodzi pierwszy znany opis tej choroby. Sporządził go francuski chirurg Augustin Jacob Landré-Beauvais. Sam termin wprowadził nieco później angielski lekarz. Bardzo szybko upowszechnił się on i na stałe został wcielony do języka medycznego. Od pierwszej wzmianki na temat RZS minęło ponad 200 lat. Pomimo tego choroba nadal potrafi zaskakiwać. Warto poznać kilka faktów o RZS.

Czego nie wiesz na temat RZS?

Wielu osobom wydaje się, że wystarczy wiedzieć, że jest to reumatoidalna choroba autoimmunologiczna. Oznaczałoby to, że przyczyna jej występowania jest w pełni poznana. W rzeczywistości wcale tak nie jest. Przyczyny RZS tak naprawdę nie zostały dokładnie poznane. Na wystąpienie i rozwój tej choroby wpływ może mieć kilka czynników. Wymienia się tu: czynniki genetyczne, przebyte infekcje, gdzie najniebezpieczniejsze bywają wirusowe, silnie pobudzające układ immunologiczny oraz zaburzenia nabytej odpowiedzi immunologicznej.

Najczęściej RZS zajmuje stawy mniej obciążone. Stawy w palcach rąk, stóp, czy łokciu atakowane są o wiele częściej niż przykładowo kolana. Zdarza się jednak, że RZS atakuje stawy żuchwowe lub szyjne. Fakt, że w przypadku każdego chorego proces zapalny może objąć inne obszary, nie pozwala wskazać przewidywalnych w pełni uogólnień.

Proces zapalny najpierw obejmuje błony maziowe stawów. Stopniowo ulegają one pogrubieniu, obrzękowi i przekrwieniu. Z czasem dochodzi do powstania nacieków limfocytów i komórek plazmatycznych. Upośledzona zostaje ruchomość stawów dających objawy bólowe. Cierpią nie tylko stawy. Sąsiadujące z nimi kości dotyka osteopenia, czyli obniżenie mineralnej gęstość kości a ostatecznie osteoporoza.

RZS to choroba całego organizmu. Objawy stawowe to nie wszystko. Symptomy pozastawowe powodowane przez RZS to np.: zapalenie nerek, zawał serca, zapalenie spojówek, zapalenie opłucnej, niedokrwistość. Zapalenie śródmiąższowe z włóknieniem płuc, mogące powodować kaszel z dusznością. Wielokrotnie zdarza się, że rozpoznanie następuje „przy okazji” leczenia innego, niepokojącego problemu.

Możliwy przebieg RZS

W przypadku każdego pacjenta choroba może mieć inny początek i przebieg. Zaobserwowano jednak pewne powtarzające się, a dzięki temu bardziej przewidywalne okoliczności. W wielu przypadkach początek choroby jest przewlekły i stopniowo postępuje. Na przestrzeni tygodni choroba powoli się rozwija, a potem symetrycznie atakuje stawy rąk i stóp. Na dalszym etapie obejmuje nadgarstki, kolana, stawy biodrowe i barkowe.

Ostry przebieg RZS zdarza się w około 10 – 15% przypadków i często wiąże się z wystąpieniem objawów w przeciągu kilku dni. Wówczas atakowanie stawów bywa niesymetryczne. Dotyczy jednego stawu lub pojawia się gościec palindromiczny, a wraz z nim wędrujący charakter zapalenia.

Typowe, poprzedzające wystąpienie RZS są objawy prodromalne. Zalicza się do nich: męczliwość, brak łaknienia, spadek masy ciała, stany podgorączkowe.

Nietypowy początek RZS najczęściej odnotowuje się u młodych kobiet. Warto także wiedzieć, że jeżeli proces zapalny obejmie nadgarstki, może wystąpić wysoka gorączka i plamisto – grudkowata wysypka.

 

Najczęstsze objawy ogólne RZS

Obserwacje prowadzone na przestrzeni lat pozwoliły zaobserwować szereg objawów toczącego się procesu zapalnego. Pierwszym symptomem jest sztywność stawów. To ona jest odpowiedzialna za upośledzanie czynności ruchowych. Częsty objaw to także ból stawu, jego ocieplenie mogące obejmować okoliczne tkanki i obrzęk. W ten sposób może dochodzić do zapalenia pochewek ścięgien i kaletek maziowych, czy uszkodzenia więzadeł i ścięgien.

Zmiany stawowe i zmiany pozastawowe w RZS

Obie grupy zmian dotyczą tej jednostki chorobowej, stad każdą z nich warto poznać. Zmiany stawowe dotyczą bezpośrednio stawów. Najwcześniejszych objawem jest ich sztywność i obrzęk. W przypadku typowego przebiegu choroby pojawia się wrzecionowaty obrzęk stawów międzypaliczkowych bliższych. Z czasem dochodzi do zaniku mięśni międzykostnych, glistowatych rąk i wystąpienia rumienia u podstawy kłębu kciuka i kłębika palca piątego.

W miarę postępu choroby zauważalne są deformacje stawów rąk, nadżerki w stawach palców, a nawet skrócenie paliczków. W międzyczasie ma miejsce uszkodzenie więzadeł i ścięgien ręki.

Obrzęk ścięgien skutkuje tworzeniem się bolesnych guzków. RZS obejmuje również nadgarstki i może doprowadzić do zaistnienia zespołu cieśnin nadgarstka. W ostateczności może dojść do unieruchomienia tego obszaru.

U około 50 – 60% chorych zaatakowany zostaje staw łokciowy. U około 50% pojawia się zapalenie stawu skroniowo – żuchwowego z uszkodzeniem struktury wyrostka żuchwy – nadżerki i cysty. U 70% na zdjęciach RTG widać nadżerki w obrębie głowy kości ramiennej. RZS nie omija także stawów skokowych, kolanowych, biodrowych, kręgosłupa, stawów mostkowo – obojczykowych i pierścienno – nalewkowych w obrębie krtani.

Zmiany pozastawowe obejmują różne narządy i często towarzyszom ciężkiemu i długotrwałemu przebiegowi RZS. U osób z czynnikiem reumatoidalnych ryzyko jest bardzo wysokie i dotyczy 20 – 35% chorych. Pozastawowe procesy zapalne w RZS występują w obrębie tkanek miękkich. Obserwuje się je w obrębie stawów rąk i w miejscach narażonych na ucisk, pod skórą okolicy łokciowej, czy potylicy.

Powikłaniem narządowym w RZS może być także zapalenie mięśnia sercowego, wsierdzia i płuc. Na szczęście jest to niezwykle rzadka ewentualność.

Jak leczyć RZS?

Pacjentom oferuje się terapie farmakologiczne. Stosowanie leków niesie ze sobą szereg skutków ubocznych, wielokrotnie nie przynosząc poprawy. Pacjenci poszukują dodatkowych informacji o RZS. Chcą wiedzieć, jak właściwie się leczyć i jak powstrzymać rozwój choroby. Wizja inwalidztwa jest bowiem przerażająca.

„Pierwsza powszechna i nieprawdziwa opinia jest taka, że reumatoidalnego zapalenia stawów nie da się wyleczyć i stawy muszą boleć. W rezultacie większość pacjentów zadowala się lekami przeciwbólowymi i nie szuka dodatkowych informacji na temat leczenia choroby” – dr Jarosław Niebrzydowski.

Napisany przez znanego reumatologa poradnik „Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów?” Pomoże każdemu. Najważniejsze informacje znajdą w nim chorzy i ich rodziny.